U Salonu Narodnog muzeja Zrenjanin u četvrtak, 22. oktobra 2026. godine, u 19 časova, biće svečano otvorena izložba „Nota – priča o mirisu”, koja na jedinstven način istražuje svet mirisa i njegov značaj kroz nauku, tehnologiju, biologiju, psihologiju, istoriju i kulturu.
Autori izložbe su Jelena Manojlović, viša kustoskinja Muzeja za istoriju farmacije, kao i Zoran Lević i Ivan Stanić, viši kustosi Muzeja nauke i tehnike. Izložba je realizovana u saradnji Muzeja nauke i tehnike i Muzeja za istoriju farmacije Farmaceutskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, a predstavlja prvi projekat ove vrste u Srbiji koji se na sveobuhvatan način bavi fenomenom mirisa.
Posetioci će imati priliku da otkriju kako su se mirisi koristili kroz različite istorijske periode, od najranijih civilizacija do savremenog doba, kao i na koji način su uticali na svakodnevni život, običaje i društvene odnose. Poseban deo izložbe posvećen je proizvodnji parfema, toaletnih i kolonjskih voda, sa naglaskom na domaće proizvođače iz 19. i 20. veka.
Među izloženim predmetima naći će se različite biljke i životinje koje su vekovima korišćene za dobijanje mirisnih sastojaka, aparature za proizvodnju i destilaciju, kao i brojni istorijski artefakti. Publika će moći da vidi rimske bočice iz Viminacijuma, različite bočice za parfeme iz 20. veka, stare reklame i predmete koji svedoče o razvoju parfimerijske industrije. Izložba predstavlja i prirodne i veštačke mirisne arome koje su se nekada koristile, a koje su i danas prisutne u savremenoj proizvodnji, često u izmenjenim oblicima.
Eksponati dolaze iz Muzeja nauke i tehnike, Muzeja za istoriju farmacije, Narodnog muzeja u Požarevcu, parfimerije „Sava”, Instituta za sudsku medicinu Univerziteta u Beogradu, kao i iz privatnih kolekcija.
Posebnost izložbe ogleda se i u tome što miris ne predstavlja samo kao čulni doživljaj, već i kao složen fenomen koji povezuje telo, um, emocije i društvo. Naučna istraživanja pokazuju da mirisi mogu snažno uticati na raspoloženje i sećanja, pa određeni miris često može da probudi uspomene na ljude, mesta i događaje iz prošlosti.
Mirisi su od davnina imali važnu ulogu u ljudskom životu. Korišćeni su u verskim i duhovnim obredima, kao deo lične higijene i nege, ali i kao simbol statusa i identiteta. Danas se njihova primena proširuje i na različite oblasti savremenog života, od aromaterapije do marketinga, gde se miris koristi za stvaranje posebnog ambijenta i emocionalne povezanosti sa određenim proizvodima i prostorima.
Kroz spoj istorijskih predmeta, naučnih saznanja i priča o razvoju parfimerije, izložba „Nota – priča o mirisu” pruža priliku da se na drugačiji način sagleda jedan od najstarijih i najzanimljivijih oblika ljudske percepcije.
Izložba će u Narodnom muzeju Zrenjanin biti dostupna do 15. januara 2027. godine, a tokom njenog trajanja planiran je i prigodan prateći program. Za realizaciju izložbe u zrenjaninskom muzeju zadužena je programska direktorka Ivana Arađan.
Realizaciju projekta podržali su Ministarstvo kulture Republike Srbije, Francuski institut u Beogradu i Međunarodni muzej parfema u Grasu.
